Deri kanseri, derinin çeşitli tabakalarındaki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkar. En sık nedenler güneş ışınları ve radyasyona maruz kalmadır; bu nedenle vücudun en çok güneş gören bölgelerinde — özellikle baş ve boyun bölgesinde — diğer bölgelere göre daha sık görülür. Açık ten, çok sayıda ben, genetik yatkınlık ve kronik yaralar da risk oluşturur.
En sık görülen deri kanseri türleri
| Tür | Yayılma eğilimi | Tedavi yaklaşımı |
|---|---|---|
| Bazal hücreli kanser | Çevreye yayılım göstermez; en iyi seyirli tiptir | Cerrahi olarak çıkarılması çoğunlukla yeterlidir |
| Yassı hücreli kanser | Bölgesel lenf bezlerine yayılma ihtimali vardır | Uygun sınırlarla çıkarılır; gerekirse lenf bezleri de değerlendirilir |
| Malign melanom | Türler arasında en ciddi seyirli olanıdır | Erken tanı ve uygun cerrahi ile tedavi edilir; ek tedaviler gerekebilir |
Tanının erken konması, tedavinin kapsamını ve seyri doğrudan etkiler.
Hangi belirtiler dikkat gerektirir?
- Uzun süre iyileşmeyen, kabuklanıp tekrar açılan yara
- Büyüyen, rengi koyulaşan veya biçimi değişen ben
- Kenarları düzensiz, renk dağılımı eşit olmayan lekeler
- Bende kaşıntı, kanama veya asimetrik büyüme
- Ciltte yeni ortaya çıkan ve büyümeye devam eden kabartı
Bu bulgular fark edildiğinde vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır.
Cerrahi tedavi nasıl yapılır?
Tedavi; kanserin tipine, evresine ve vücuttaki yerleşim yerine göre planlanır.
- Küçük lezyonlarda: Cerrahi çıkarma işlemi ayakta ve lokal anesteziyle yapılabilir.
- Büyük lezyonlarda ya da yayılım varsa: Daha kapsamlı cerrahi gerekebilir; lenf bezlerine veya başka bölgelere yayılım söz konusuysa tedavi genişletilir.
Lezyon, çevresinde sağlam doku payı bırakılarak çıkarılır ve patolojik incelemeye gönderilir; sınırların temiz olup olmadığı bu incelemeyle değerlendirilir. Oluşan açıklık; doğrudan dikişle, komşu dokudan hazırlanan flep ya da deri grefti ile kapatılır. Yöntem, bölgenin yerine ve büyüklüğüne göre seçilir — yüz gibi görünür bölgelerde onarım tekniği buna göre planlanır.
Cerrahiye ek olarak gerektiğinde radyoterapi (ışın tedavisi) ve kemoterapi (antikanser ilaç tedavisi) uygulanabilir. Bu karar, kanserin türü ve evresine göre ilgili branşlarla birlikte verilir.
İzler ve takip
Cerrahi olarak çıkarılan her lezyonda iz oluşur. Kesi mümkün olduğunca cildin doğal çizgilerine yerleştirilerek izin daha az fark edilmesi hedeflenir. İzin son halini alması yaklaşık bir yıl sürer; güneşten korunmak iz kalitesini olumlu etkiler.
Tedaviden sonra düzenli takip gereklidir: aynı bölgede tekrarlama veya vücudun başka bölgesinde yeni lezyon gelişme ihtimali vardır. Takip aralıkları patoloji sonucuna göre planlanır.
Korunma
- Güneşin dik geldiği saatlerde (yaklaşık 11.00-16.00) doğrudan maruziyetten kaçınmak
- Koruyucu giysi, şapka ve güneş gözlüğü kullanmak
- Yüksek faktörlü güneş koruyucuyu düzenli aralıklarla yenilemek
- Solaryumdan uzak durmak
- Ailesinde deri kanseri öyküsü olanlar, açık tenliler ve çok sayıda beni bulunanların düzenli ben kontrolü yaptırması
Diğer onarım işlemleri için rekonstrüktif cerrahi sayfasına bakabilir, değerlendirme için muayenehaneye başvurabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Deri kanseri belirtileri nelerdir?
Uzun süre iyileşmeyen yara, kabuklanıp tekrar açılan lezyon, büyüyen veya rengi koyulaşan ben, kenarları düzensiz ve renk dağılımı eşit olmayan lekeler dikkat edilmesi gereken belirtilerdir. Bende kaşıntı, kanama veya asimetrik büyüme fark edildiğinde vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır. Erken dönemde tanı, tedavinin kapsamını doğrudan etkiler.
Deri kanseri ameliyatı nasıl yapılır?
Lezyon, çevresinde sağlam doku payı bırakılarak cerrahi olarak çıkarılır. Çıkarılan doku patolojik incelemeye gönderilir ve sınırların temiz olup olmadığı değerlendirilir. Oluşan açıklık; doğrudan dikişle, komşu dokudan hazırlanan flep ya da deri grefti ile kapatılır. Yöntem, lezyonun yerine ve büyüklüğüne göre belirlenir.
Ameliyat sonrası iz kalır mı?
Cerrahi olarak çıkarılan her lezyonda iz oluşur. Kesi mümkün olduğunca cildin doğal çizgilerine yerleştirilerek izin daha az fark edilmesi hedeflenir. Yüz gibi görünür bölgelerde onarım tekniği bu gözetilerek seçilir. İzin son halini alması yaklaşık bir yıl sürer; güneşten korunmak iz kalitesini olumlu etkiler.
Deri kanseri tekrarlar mı, takip gerekir mi?
Tedaviden sonra düzenli takip gereklidir. Aynı bölgede tekrarlama ya da vücudun başka bölgesinde yeni lezyon gelişme ihtimali vardır; bu ihtimal kanserin türüne ve evresine göre değişir. Takip aralıkları patoloji sonucuna göre planlanır. Kişinin kendi cilt kontrolünü öğrenmesi ve değişiklikleri bildirmesi de takibin parçasıdır.
Deri kanserinden korunmak için ne yapılmalı?
Güneşin dik geldiği saatlerde (yaklaşık 11.00-16.00) doğrudan maruziyetten kaçınmak, koruyucu giysi ve şapka kullanmak, yüksek faktörlü güneş koruyucuyu düzenli aralıklarla yenilemek temel önlemlerdir. Solaryum önerilmez. Ailesinde deri kanseri öyküsü olanlar, açık tenli kişiler ve çok sayıda beni bulunanlar düzenli ben kontrolü yaptırmalıdır.